«Η Πασσαρώνα στο χρόνο και το χώρο», ήταν ο τίτλος της εκδήλωσης που διοργάνωσαν ο Δήμος Ζίτσας, η σχολική Επιτροπή Β/βαθμιας Εκπαίδευσης Δήμου Ζίτσας, το Γενικό Λύκειο Ελεούσας και η Εταιρεία Λογοτεχνών και Συγγραφέων Ηπείρου.

Η εκδήλωση έγινε, παρουσία δεκάδων μαθητών στην αίθουσα εκδηλώσεων «Καρβούνης» στην Ελεούσα.

Η εκδήλωση που όλοι έχουν την επιθυμία να αποτελέσει την απαρχή μια σειράς ανάλογων δράσεων, ξεκίνησε με χαιρετισμούς από πλευράς του δημάρχου Μιχάλη Πλιάκου, του προέδρου της Εταιρείας κ. Υφαντή αλλά και του συντονιστή της εκδήλωσης Αλέξανδρο Φαρμάκη. Μάλιστα, ο κ. Φαρμάκης στην εισαγωγή του αναφέρθηκε στην σημασία της Πασσαρώνας, παρουσιάζοντας ιστορικά στοιχεία που κέντρισαν το ενδιαφέρον των ομιλητών.

Ακολούθησε η ομιλία του Διευθυντή της Εφορίας Αρχαιοτήτων Ιωαννίνων Κώστας Σουέρεφ, με θέμα: «Η Ακρόπολη του Μεγάλου Γαρδικίου και ο ναός στο Ροδοτόπι».

Στη συνέχεια, μίλησε ο εκπαιδευτικός – συγγραφέας, μέλος της Εταιρείας Λογοτεχνών και Συγγραφέων Ηπείρου Στέφανος Κωλέττας, με θέμα: «Ιχνηλατώντας τη γη και αναδιφώντας την ιστορία των Μολοσσών προγόνων μας».

Ακολούθησε ανάλυση και παρουσίαση της τραγωδίας «Ανδρομάχη» από μαθητές του Λυκείου Ελεούσας με την καθοδήγηση των καθηγητριών Γεωργίας Ξένου και Μαρίας Ζαφειροπούλου.

Για την εκδήλωση μίλησαν ο πρόεδρος της Εταιρείας Λογοτεχνών και Συγγραφέων Ηπείρου κ. Νίκος Υφαντής και ο δήμαρχος Μιχάλης Πλιάκος τονίζοντας πως είναι πρόθεση της δημοτικής αρχής η εκδήλωση αυτή να αποτελέσει την απαρχή ανάλογων δράσεων για την ανάδειξη της ιστορίας της περιοχής.

Η αρχαία Πασσαρώνα

Στο λόφο «Καστρί» (υψ.761 μ.), στην περιοχή του χωριού Μεγάλο Γαρδίκι του Δήμου Ζίτσας, σώζονται κατάλοιπα οχυρωμένης αρχαίας πόλης, ενώ στις παρυφές του λόφου, 2 χλμ. βόρεια της ακρόπολης, σώζονται λείψανα αρχαίου ναού.

Η θέση είναι φύσει και θέσει οχυρή με εξέχουσα στρατηγική σημασία καθώς δεσπόζει και ελέγχει το λεκανοπέδιο των Ιωαννίνων, τη φυσική δίοδο προς την κοιλάδα του άνω ρου του Καλαμά αλλά και τα ορεινά περάσματα προς βορρά. Το ισχυρό τείχος ακολουθεί τη φυσική διαμόρφωση του εδάφους και περιβάλλει την επίπεδη κορυφή του κωνικού λόφου (διαστ. 260Χ150 μ.). Έχει μήκος 800 μ., πλάτος που κυμαίνεται από 3.20 μ. στη νότια πλευρά έως 3.60 μ. στις υπόλοιπες και σώζεται καλύτερα στο ανατολικό και νότιο τμήμα του.

Η καταστροφή του κτηρίου, όπως και όλης της ακρόπολης, συνδέεται με τη καταστροφή της Ηπείρου το 167 π.Χ. από τα ρωμαϊκά στρατεύματα τα οποία με απόφαση της ρωμαϊκής Συγκλήτου κατέστρεψαν 70 πόλεις, τις περισσότερες μολοσσικές, και οδήγησαν ως δούλους στην Ιταλία 150000 νέους και νέες για να κοσμήσουν το θρίαμβο του Αιμιλίου Παύλου. Στους χρόνους του Αυγούστου τοποθετείται η επαναχρησιμοποίηση του χώρου, πιθανόν ως έδρα τοπικού διοικητή. Οι μεσαιωνικές ταφές, που αποκαλύφθηκαν ανάμεσα στα αρχαία ερείπια και τα μεταγενέστερα επί τουρκοκρατίας οχυρωματικά έργα, είναι ενδεικτικές για τη διαχρονική εγκατάσταση στο χώρο και τη μεγάλη στρατηγική σημασία της θέσης.

Εμπρός από τη βόρεια πύλη του τείχους, στη φυσική κλίση της πλαγιάς, έχουν διαπιστωθεί από τον Σ. Δάκαρη κατάλοιπα διαμόρφωσης κοίλου ιδιότυπου θεάτρου, διαμέτρου περίπου 50 μ., που πιθανόν έφερε ξύλινα ικριώματα. Δεν αποκλείεται επίσης η ύπαρξη αγοράς στο εσωτερικό της ακρόπολης και γυμνασίου, όπως υποδεικνύει αναθηματική επιγραφή, στην οποία αναφέρεται κάποιος Αντιγονεύς αγωνοθέτης.

Με την Πασσαρώνα συνδέεται άμεσα και ο βασιλιάς της Ηπείρου Πύρρος (Πλούτ. Πύρρος 5) όχι μόνον στο πλαίσιο της ευρύτερης αμυντικής του πολιτικής αλλά επειδή επρόκειτο για το κέντρο των γενεαλογικών παραδόσεων των Μολοσσών και την έδρα της μολοσσικής εξουσίας, όπου παρέμειναν βασιλιάς και άρχοντες. Ωστόσο το 295 π.Χ ο Πύρρος, παρά τη στενή σύνδεσή του με την αρχέγονη πρωτεύουσα των Μολοσσών και τον κατ’ εξοχήν σεβαστό θεό, τον Άρειο Δία, δεν δίστασε να μεταφέρει την πρωτεύουσα του κράτους από την Πασσαρώνα στην Αμβρακία για να εξυπηρετήσει το πολιτικό και ιδεολογικό του πρόγραμμα και να διατηρήσει την ισχυρή του θέση μεταξύ των άλλων βασιλέων στο πλαίσιο των γενικότερων πολιτικών του επιδιώξεων (Στράβων VII. 7. 6.). Ωστόσο η Πασσαρών και το Ιερό του Αρείου Διός πρέπει να παρέμειναν το κέντρο των συνελεύσεων του Κοινού των Μολοσσών, σύμφωνα με τη ρητή βεβαίωση του Πλουτάρχου (Πύρρος 5): ειώθησαν οι βασιλείς εν Πασσαρώνι... ορκωμοτείν.
Εφημ: ΠΡΩΪΝΑ ΝΕΑ