Η ερήμωσή της δεν αφήνει περιθώρια αισιοδοξίας για το μέλλον
ΕΙΝΑΙ…ΑΡΓΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΡΕΙΝΗ ΗΠΕΙΡΟ!
- Σε διαρκή φθίνουσα πορεία ο ντόπιος αγροτοκτηνοτροφικός κλάδος - Τι δείχνουν στοιχεία του ΕΛ.ΓΟ
- Αισιόδοξος όμως εμφανίστηκε ο Υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης Κων. Τσιάρας, ο οποίος βλέπει «πυλώνες» ανάπτυξης…
Υψηλές προσδοκίες είχε δημιουργήσει και σε τοπικό επίπεδο στις αρχές του περασμένου έτους η σύσταση Υποεπιτροπής Ορεινών Περιοχών, η οποία λειτουργεί στο πλαίσιο της Ειδικής Μόνιμης Επιτροπής Περιφερειών της Βουλής. Κι αυτό επειδή γεννήθηκε η ελπίδα ότι μπορεί να συμβάλει ουσιαστικά στην αναζωογόνηση και της ορεινής Ηπείρου.
Ένα χρόνο μετά, η σκληρή πραγματικότητα δεν αφήνει περιθώρια αισιοδοξίας. Η ερήμωση κυριαρχεί, ειδικά σε ακριτικές περιοχές όπως αυτές του Πωγωνίου, της Κόνιτσας και των Φιλιατών, η εγκατάλειψη της υπαίθρου είναι πιο ορατή από ποτέ και ο αγροτοκτηνοτροφικός κόσμος, ο οποίος αποτελεί τον βασικότερο μοχλό οικονομικής δραστηριότητας στα ορεινά συρρικνώνεται διαρκώς, αφού αυτοί που εισέρχονται στον κλάδο είναι λιγότεροι από εκείνους που αποχωρούν. Σε καμία περίπτωση επομένως δεν δικαιολογείται η «αισιοδοξία» που εξέφρασε ο Υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων Κώστας Τσιάρας κατά την τοποθέτησή του στην Υποεπιτροπή, παρουσιάζοντας τους βασικούς πυλώνες ανάπτυξης ορεινών και μειονεκτικών περιοχών.
Φθίνουσα η πορεία
Προγράμματα με κονδύλια της Ευρωπαϊκής Ένωσης υλοποιούνται στη χώρα μας από το υπουργείο Αγροτ. Ανάπτυξης, ενισχύσεις δίνονται, όμως ο αγροτοκτηνοτροφικός κλάδος εξακολουθεί να συρρικνώνεται, ειδικά σε ορεινές και ακριτικές περιοχές της χώρας όπως είναι ένα σημαντικό τμήμα της Ηπείρου.
Κτηνοτρόφοι και αγρότες φεύγουν από τον χώρο ή συνταξιοδοτούνται και νέοι δεν έρχονται, ή αν μπαίνουν κάποιοι, αυτοί είναι λιγότεροι από εκείνους που αποχωρούν. Η φθίνουσα αυτή πορεία αποδεικνύεται έμπρακτα από στοιχεία του ΕΛ.ΓΟ.
Σύμφωνα με αυτά -όπως τα παρουσίασε η ιστοσελίδα «Typos – i»- πέρυσι παράχθηκαν στην Ήπειρο 15.040 τόνοι νωπού αγελαδινού γάλακτος, αρκετά μικρότερη ποσότητα σε σχέση με το 2023 που εισκομίστηκαν 16.842 τόνοι. Το 2024 παραδόθηκαν στην περιοχή μας 49.938 τόνοι πρόβειου γάλακτος έναντι 51.832 τόνων πρόπερσι και 5.807 τόνοι γίδινου γάλακτος έναντι 6.952 το 2023. Πρόκειται για ορατή υποχώρηση και στους τρεις αυτούς τομείς, η οποία προφανώς οφείλεται στην αντίστοιχη μείωση του ζωικού κεφαλαίου.
Τι μπορεί να φταίει
Θα πει κανείς, εφόσον χρήματα δίνονται, γιατί δεν ανακόπτεται αυτή η φθίνουσα πορεία; Τα ακριβή αίτια θα πρέπει να τα αναζητήσουν οι ιθύνοντες του αρμόδιου υπουργείου. Εκείνο όμως που μπορεί κανείς να πει με σιγουριά είναι ότι μαζί με τις ενισχύσεις έχουν αυξηθεί αντίστοιχα και οι δυσκολίες στον πρωτογενή τομέα, με κυριότερη την εκτίναξη του κόστους παραγωγής λόγω ενέργειας, αύξησης τιμών στις ζωοτροφές και τα καύσιμα κλπ.
Από την άλλη, μειώνονται διαρκώς οι τιμές που δίνουν οι έμποροι στους παραγωγούς για γάλα και ζώα, ενώ τα προϊόντα αυτά αυξάνουν στο ράφι!
Εξάλλου, με την ερήμωση που έχει συντελεστεί τα τελευταία χρόνια στην ύπαιθρο, με το κλείσιμο δημοσίων υπηρεσιών και επιχειρήσεων εμπορίας, εστίασης κλπ., καθώς και με την απουσία αναγκαίων σήμερα υποδομών, δεν είναι πια καθόλου ελκυστική αυτή σε νέους ανθρώπους, ώστε να κατευθυνθούν στα ορεινά και να ασχοληθούν με τον δύσκολο αγροτικό τομέα. Εξαίρεση αποτελούν λίγοι… ρομαντικοί, οι οποίοι όμως δεν αρκούν για να κάνουν τη διαφορά.
Τα Προγράμματα
Τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει η ελληνική ύπαιθρος και ιδιαίτερα οι ορεινές και μειονεκτικές περιοχές αναγνώρισε και ο Υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης, τονίζοντας στην ειδική Υποεπιτροπή της Βουλής, πως είναι πιο ευάλωτες στην εγκατάλειψη, στη γήρανση του πληθυσμού, στην υποαπασχόληση και στον κίνδυνο φτώχειας. Ωστόσο, είπε πως πρέπει να αποτελεί κυρίαρχη προτεραιότητα της Κυβέρνησης η υποστήριξη και ενδυνάμωσή τους.
Σύμφωνα με τον κ. Τσιάρα, σε τέσσερις άξονες βασίζεται η στρατηγική που εφαρμόζει η Κυβέρνηση για την ανάπτυξη των συγκεκριμένων περιοχών. Στην ενίσχυση της παραγωγής πιστοποιημένων προϊόντων υψηλής διατροφικής αξίας, στη διάχυση της καινοτομίας και την προσαρμογή νέων καλλιεργητικών μεθόδων, στην ενίσχυση της μεταποίησης και την ανάπτυξη των τοπικών επιχειρήσεων και σε στρατηγικές παρεμβάσεις και χρηματοδοτικά εργαλεία.
Μάλιστα, ο Υπουργός παρουσίασε μία σχεδόν… ειδυλλιακή εικόνα για τις ορεινές και μειονεκτικές περιοχές, κάνοντας λόγο για τη διαμόρφωση ενός σταθερού αναπτυξιακού περιβάλλοντος μέσα από τις παρεμβάσεις του ΥΠΑΑΤ. Στο πλαίσιο αυτό, αναφέρθηκε στην αξιοποίηση του Προγράμματος Αγροτικής Ανάπτυξης (ΠΑΑ) 2014-22 και του Στρατηγικού Σχεδίου ΚΑΠ 2023 - 27, τα οποία διαθέτουν σημαντικούς ενωσιακούς πόρους για τη στήριξη των αγροτικών περιοχών, στα Τοπικά Προγράμματα LEADER, μέσω των οποίων κατευθύνονται, όπως είπε, πάνω από 600 εκατ. ευρώ για την ενίσχυση του αγροτουρισμού, της οικοτεχνίας, της μεταποίησης και έργων αγροτικής υποδομής, στα Σχέδια Βελτίωσης, τα οποία υποστηρίζουν επενδύσεις στον αγροτικό τομέα, με έμφαση στην κτηνοτροφία και στα χρηματοδοτικά εργαλεία, όπως το Ταμείο Εγγυήσεων και το Ταμείο Μικροπιστώσεων, που διευκολύνουν την πρόσβαση των παραγωγών σε χρηματοδότηση.
Οι Νέοι Γεωργοί
Ένα εργαλείο που θα μπορούσε να στηρίξει τον πρωτογενή τομέα, ενισχύοντας με νέους ανθρώπους την ορεινή ύπαιθρο είναι το πρόγραμμα Νέων Γεωργών, στο οποίο ο Υπουργός Αγροτ. Ανάπτυξης έκανε ιδιαίτερη αναφορά, σημειώνοντας πως ενισχύει την εγκατάσταση και τη δραστηριοποίηση νέων ανθρώπων στον πρωτογενή τομέα. Το εν λόγω πρόγραμμα υλοποιείται εδώ και χρόνια και στην ύπαιθρο, ωστόσο, τα αποτελέσματά του, τουλάχιστον στα ορεινά του Νομού Ιωαννίνων, δεν έχουν τον θετικό αντίκτυπο που θα περίμενε κανείς.
Παράλληλα, ο Κ. Τσιάρας αναφέρθηκε στο πρόγραμμα της εξισωτικής αποζημίωσης, που διασφαλίζει τη συνέχιση της αγροτικής δραστηριότητας σε δύσκολες περιοχές, ενώ υπογράμμισε τη σημασία της μετακινούμενης κτηνοτροφίας και την αναγνώρισή της ως βιώσιμου μοντέλου διαχείρισης των φυσικών πόρων.
ΠΟΠ και αγροτουρισμός
Βασικός πυλώνας ανάπτυξης για τις ορεινές περιοχές είναι η βιολογική γεωργία και κτηνοτροφία, σημείωσε ο Υπουργός Αγροτ. Ανάπτυξης, αναδεικνύοντας τη σημασία προώθησης των ΠΟΠ και ΠΓΕ προϊόντων της ελληνικής υπαίθρου.
Ταυτόχρονα, ανέδειξε την ανάγκη ενίσχυσης της τοπικής μεταποίησης, τονίζοντας ότι «είναι σημαντικό η μεταποίηση να συντελείται κοντά στα σημεία παραγωγής, όχι μόνο για λόγους οικονομίας, αλλά και για λόγους διασφάλισης των παραγομένων προϊόντων και ενίσχυσης του τοπικού εργατικού δυναμικού, συνεπώς ενίσχυσης και της κοινωνικής συνοχής σε τοπικό επίπεδο».
Ολοκληρώνοντας την τοποθέτησή του ο κ. Τσιάρας έστειλε μήνυμα συνεργασίας και προοπτικής, τονίζοντας πως «το μέλλον των ορεινών περιοχών και ιδιαίτερα των Δήμων της Πίνδου, στηρίζεται στους ίδιους τους ανθρώπους που μένουν εκεί. Οι άνθρωποι αυτοί γνωρίζουν καλύτερα τις ανάγκες, τα δυνατά και τα αδύνατα σημεία τους και μπορούν να προτείνουν αποτελεσματικές λύσεις».
πηγη.Εφημ.ΠΡΩΪΝΟΣ ΛΟΓΟΣ
