Πρόβλεψη σεισμού από σεισμικά ηλεκτρικά σήματα
Ομιλία του Παναγιώτη Βαρώτσου, στο Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων
Προβλέπονται τελικά οι σεισμοί; Να το ερώτημα που ήταν …καρφωμένο στο μυαλό όλων όσων παρακολούθησαν την ομιλία με θέμα: «Ανάλυση χρονοσειρών πολύπλοκων συστημάτων: Φυσικός χρόνος. Μία νέα άποψη για τον χρόνο», που έκανε την Παρασκευή, το μεσημέρι, ο Παναγιώτης Βαρώτσος, Ομότιμος Καθηγητής του Τμήματος Φυσικής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστήμιου Αθηνών.
Ο κ. Βαρώτσος, καλεσμένος του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, για πρώτη φορά, μίλησε στο κοινό για την έννοια του χρόνου ενώ παρουσίασε την δική του προσέγγιση στη πρόβλεψη κρίσιμων φαινομένων όπως ο σεισμός, ξεκινώντας από τον …χρόνο.
Όπως ανέφερε, στο ξεκίνημα της ομιλίας του, η ομάδα ΒΑΝ προκειμένου να προσδιορίσει ακριβέστερα το χρόνο μέσα στο οποίο γίνεται ο επικείμενος σεισμός εισήγαγε μια νέα έννοια του χρόνου που ονομάζεται «φυσικός χρόνος» (natural time). Επιπρόσθετα, η ανάλυση στο πεδίο του φυσικού χρόνου εκτιμάται ότι βοηθά στον εντοπισμό των SES ακόμη και σε πολύ υψηλά επίπεδα θορύβου όπου υπάρχει μεγάλη απώλεια πληροφορίας στις καταγραφές.
Τι είναι τα SES;
Ας προσπαθήσουμε με απλά λόγια να εξηγήσουμε τι είναι τα ses. Όπως ανέφερε ο καθηγητής, πριν από έναν σεισμό, η τάση στη μελλοντική εστιακή περιοχή αυξάνεται σταδιακά. Όταν η τάση αυτή φθάσει σε μια κρίσιμη τιμή, τα ηλεκτρικά δίπολα που υπήρχαν στην περιοχή αυτή και είχαν αρχικά τυχαίο προσανατολισμό, αποκτούν όλα μαζί τον ίδιο προσανατολισμό με συνέπεια η ηλεκτρική πόλωση στην περιοχή να αυξάνεται σημαντικά και έτσι να εκπέμπεται ένα παροδικό ηλεκτρικό σήμα, που είναι το SES.
Εννιά σταθμοί… και ένας στα Γιάννενα
Τα σεισμικά ηλεκτρικά σήματα (SES) ανιχνεύονται από σταθμούς οι οποίοι αποτελούνται από ηλεκτρόδια βυθισμένα στη Γη ενισχυτές και φίλτρα, μεταδίδονται τηλεμετρικά μέσω τηλεφωνικών γραμμών και καταγράφονται στην έδρα της ομάδας ΒΑΝ, στην Αττική.
Σύμφωνα με τον κ. Βαρώτσο, η ομάδα ΒΑΝ είναι σε θέση να συντηρεί μόνο 9 τέτοιους σταθμούς στην ελληνική επικράτεια ενώ κατά την άποψή του θα έπρεπε να υπάρχουν εκατοντάδες τέτοιοι σταθμοί για να έχουμε μεγαλύτερη ακρίβεια.
Οι σταθμοί ΒΑΝ παρουσιάζουν χωρική επιλεκτικότητα, π.χ. ο σταθμός IOA των Ιωαννίνων αποκρίνεται σε σεισμικά ηλεκτρικά σήματα που προέρχονται από την περιοχή της δυτικής Πελοποννήσου και του νότιου Ιονίου.
Τι γίνεται πριν το σεισμό;
Πριν από μεγάλους σεισμούς, καταγράφονται πολλά SES μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα (από μερικές ώρες ως μερικές ημέρες), φαινόμενο που ονομάζεται «SES activity». Το χρονικό διάστημα που παρεμβάλλεται μεταξύ της SES activity και του επικείμενου σεισμού μπορεί να είναι από λίγες εβδομάδες ως μερικούς μήνες. «Αυτό μπορεί να είναι σημαντικό και για την πολιτεία και για τον πληθυσμό» αναφέρει ο κ. Βαρώτσος στην ομιλία του.
Ποιος είναι ο Παναγιώτης Βαρώτσος;
Ο Καθηγητής κ. Παναγιώτης Βαρώτσος γεννήθηκε στις 28 Νοεμβρίου του 1947 στην Πάτρα. Αποφοίτησε από το Φυσικό Τμήμα του Πανεπιστημίου Αθηνών, όπου έγινε διδάκτωρ φυσικής το 1973, υφηγητής το 1977 και από το 1986 είναι Καθηγητής στον τομέα της Φυσικής Στερεάς Κατάστασης. Μετεκπαιδεύτηκε σε Γερμανία, Γαλλία και ΗΠΑ. Το 1995 τιμήθηκε με το Διεθνές Βραβείο Ωνάση για το περιβάλλον. έχει επίσης βραβευθεί από την Ακαδημία Αθηνών (1978) και το Εμπειρίκιο Ίδρυμα (1986). Κύρια Ερευνητικά Ενδιαφέροντα Πειραματική Φυσική Στερεάς Κατάστασης (Διηλεκτρικές απώλειες, Ιοντική αγωγιμότητα, Θερμορεύματα, Διάχυση). Θερμοδυναμική των Πλεγματικών Ανωμαλιών στα Στερεά. Στατιστική Φυσική: Κρίσιμα Φαινόμενα, Φυσική Πολύπλοκων Συστημάτων. Γεωφυσική: Προσεισμικές μεταβολές του Ηλεκτρικού και Μαγνητικού Πεδίου της Γης
Μαζί με τον Καίσαρα Αλεξόπουλο και τον Κωνσταντίνο Νομικό ανέπτυξε το 1981 τη μέθοδο βραχείας διάρκειας πρόγνωσης σεισμών, γνωστή ως μέθοδο ΒΑΝ και σήμερα ακόμη διευθύνει την έρευνα αυτή. Έχει δημοσιεύσει περισσότερες από 250 εργασίες σε διεθνή επιστημονικά περιοδικά (με κριτές), έχει συγγράψει πέντε βιβλία και έχουν γίνει περισσότερες από 5000 επιστημονικές αναφορές τρίτων στις εργασίες του.
ΕΛΕΝΑ ΣΤΑΜΟΥ
Εφημ.ΠΡΩΪΝΑ ΝΕΑ
