Σε πλήρη

εγκατάλειψη το μνημείο

και ο περιβάλλον χώρος…

 

 

 

 

Ήταν το 2008, που ο τότε δήμαρχος Πάνος Οικονομίδης και οι συνεργάτες του, είχαν αναλάβει την πρωτοβουλία ανάδειξης του μοναδικού μνημείο της περιοχής μας, του Ιμαρέτ, στο πλαίσιο μιας συντονισμένης προσπάθειας ανάδειξης όλων των Ιμαρέτ της χώρας μας, όπως της Καβάλας, της Κομοτηνής και άλλων πόλεων.

Όμως αυτό ήταν. Η προσπάθεια, έγινε. Το μνημείο καθαρίστηκε σε συνεργασία με την Αρχαιολογική Υπηρεσίας, οι χώροι γύρω του, έλαβαν κανονική μορφή και αντάξια του μνημείου που φιλοξενούν. Ακολούθησε μια σημαντική εκδήλωση, την οποία διοργάνωσε ο Δήμος Αρταίων, η Αρχαιολογία και ο Σύλλογος ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ. Σ’ αυτή, ο τότε δήμαρχος Πάνος Οικονομίδης, εκφώνησε μια, πραγματικά, εμπνευσμένη ομιλία, για την σημασία του μνημείου, το οποίο χαρακτήρισε «σεντούκι της ιστορίας».

Είχε επισημάνει μεταξύ άλλων, τότε ο Πάνος Οικονομίδης: «Το Ιμαρέτ που φωτίζουμε με τη σημερινή μας εκδήλωση -όπως κάναμε στο παρελθόν με τα άλλα σημαντικά μνημεία μας- είναι ένα σεντούκι ιστορίας της Άρτας. Στα χρόνια της Οθωμανικής κατάκτησης, στην πόλη της Άρτας κατοικούσαν ‘Έλληνες Χριστιανοί Ορθόδοξοι και μαζί τους Μουσουλμάνοι, Εβραίοι και Καθολικοί -κυρίως Βενετοί. Η  Άρτα από τη γέννα της υπήρξε τόπος διαστρωμάτωσης πολιτισμών και ελαστικό χωνευτήρι της ίδιας της ζωής. Και οι Αρτινοί κρατήθηκαν όρθιοι ανάμεσα στις συμπληγάδες της Ανατολής και της Δύσης. Με στοιχεία όλων των πολιτισμών δημιούργησαν διαχρονικά  την για πάντα ελληνική ταυτότητά τους».

 

Από τότε…

 

Αναγκαίος ο πρόλογος, με περισσότερο αναγκαία την στάση, στην τελευταία προσπάθεια εκδήλωσης ενδιαφέροντος για το μοναδικό μνημείο. Γιατί από τότε και μετά, για όλους τους παράγοντες της περιοχής μας, το Ιμαρέτ, είναι σα να μην υπάρχει στην Άρτα. Η εικόνα του δεν είναι άθλια, όπως συνέβαινε παλιότερα με ο ίδιο μνημείο, αλλά ούτε και αντάξια της ιστορίας και των προσδοκιών που δημιουργεί ένα τέτοιο μνημείο.

Δεν λησμονούμε, ότι με το έργο του Γιάννη Καλπούζου «ΙΜΑΡΕΤ: Στην σκιά του ρολογιού», το συγκεκριμένο μνημείο, έχει γίνει ιδιαίτερα γνωστό σ’ όλη την Ελλάδα και είναι λογικό κάθε επισκέπτης της περιοχής μας, να θέλει να φτάσει εκεί και να το δει από κοντά.

Ένας διαδικτυακός φίλος, ήταν και η αφορμή που η «Γ» βρέθηκε στο Ιμαρέτ, για το επιβεβλημένο ρεπορτάζ. Μας έγραφε σε μήνυμά του, πως επισκεπτόμενος το μνημείο, απογοητεύτηκε, σημειώνοντας παράλληλα, ότι έχει επισκεφτεί και άλλα ανάλογα μνημεία σε άλλες πόλεις της χώρας μας και η διαφορά, δεν είναι μόνο αισθητή… Υπονοούσε, ότι όλοι εμείς εδώ θα έπρεπε να ντρεπόμαστε, για την αδιαφορία που δείχνουμε για ένα τόσο σημαντικό μνημείο, την στιγμή που σε άλλες πόλεις της πατρίδας μας, μικρότερης σημασίας μνημεία, τυγχάνουν πολύ σοβαρής και ευαίσθητης αντιμετώπισης, η οποία με την σειρά της, ανταποδίδει την προσοχή, με τους πολλούς επισκέπτες και ότι αυτοί δημιουργούν.

Όπως δείχνουν και οι φωτογραφίες, τα… καταφέραμε! Το μνημείο είναι πνιγμένο στην βλάστηση και μπορεί τα σημαντικότερα σημεία του, σήμερα να μην φαίνονται. Σα να μην πέρασε μια μέρα… Το 2007, ο Ευθύμιος Σακκάς, περιέγραφε με άρθρο του στο περιοδικό «ΑRTA PRESS», ως εξής: «Κι αν πρόκειται για κάποιον περιπατητή που αγνοεί την ύπαρξή του τα συναισθήματα που θα του γεννηθούν από την απρόσμενη ενατένιση ενός τέτοιου θεάματος σίγουρα θα είναι ανάλογα μ’ αυτά που προκαλεί η τυχαία ανακάλυψη ενός συμβόλου, καλά κρυμμένου από την φύση, μιας ξεχασμένης εποχής».

Και σήμερα ο χωματόδρομος ποτ οδηγεί στο Ιμαρέτ Άρτας, είναι μιας άλλης εποχής, Ξεχασμένος και η βλάστηση, έχει περιορίσει το πλάτος του. Δύσκολο να διασταυρωθούν εκεί δυό αυτοκίνητα…

Τα κύρια σημεία του μνημείου, ειδικά αυτή την εποχή, δεν μπορεί να τα πλησιάσει άνθρωπος. Και η απορία όλων δικαιολογημένη. Τόσο δύσκολο είναι να καθαριστεί ο περιβάλλον χώρος και να είναι εύκολα προσβάσιμος απ’ τους επισκέπτες, αλλά και απ’ τους πολίτες της Άρτας, που επιθυμούν να κάνουν έναν περίπατο εκεί; Δύσκολο δεν είναι, αλλά κανένας δεν πρέπει να λησμονεί, ότι στην Άρτα ζούμε, όπου τα αυτονόητα, για τους τοπικούς μας παράγοντες, είναι πολύ σύνθετα.

Θα ήταν ξεχωριστό θέμα, για την Άρτα, αν η περίπτωση του Ιμαρέτ, σε σχέση με την προβολή και αξιοποίηση των μνημείων μας, ήταν το μοναδικό που έπασχε. Όμως είναι όλα στην ίδια κατάσταση. Από πού ν’ αρχίσουμε και να τελειώσουμε; Απ’ το Γεφύρι, την Παρηγορήτισσα; Ας το αφήσουμε… Θα μελαγχολήσουμε και πάλι.

 

 

Ιμαρέτ στην υπόλοιπη Ελλάδα

 

Αξιοποιήθηκαν κατά τον καλύτερο τρόπο και συνεισφέρουν στην ανάπτυξη των περιοχών

 

Αποτελούν σημεία αναφοράς για τις πόλεις…

 

 

Οι συγκρίσεις πάντα αποτελούν το κίνητρο. Στην έρευνα που έκανε η «Γ» για το Ιμαρέτ Άρτας και την κατάντια που βρίσκεται σήμερα, δεν θα μπορούσαν να λείψουν οι αναφορές σε άλλες πόλεις της πατρίδας μας, που έχουν ανάλογα μνημεία και την κατάσταση που σήμερα βρίσκονται.

 

 

ΚΑΒΑΛΑ.Χαρακτηριστικότερο παράδειγμα αξιοποίησης του μνημείου, είναι αυτό της Καβάλας, όπου το Ιμαρέτ, απ’ το 2005 μέχρι σήμερα έχει καταστεί το σημείο αναφοράς για την πόλη, η ανάπτυξη της οποίας δεν μπορεί να συγκριθεί μ’ αυτή της Άρτας. Στο χώρο αυτό έχει γίνει το πιο σύγχρονο ξενοδοχείο της χώρας μας, που καθημερινά αποσπάει τα καλύτερα σχόλια, όσων το επισκέπτονται.

Σήμα κατατεθέν της Καβάλας, το Ιμαρέτ δεν είναι ένα ακόμη ξενοδοχείο σε διατηρητέο κτίσμα αλλά ένα ιστορικό μνημείο που δέχεται ξένους και τους προσφέρει εμπειρίες φιλοξενίας πολύ υψηλών προδιαγραφών.

Για το μνημείο αυτό γράφει η δημοσιογράφος Κάλλυ Παπαδοπούλου, για το τι είδε φτάνοντας στο χώρο: « Το πολιτιστικό σοκ ήρθε μόλις περάσαμε στο προαύλιο του ξενοδοχείου. Επρόκειτο για ένα μνημείο οθωμανικής αρχιτεκτονικής, χτισμένο ακριβώς στα πρότυπα του Τοπ Καπί. Καμία περιγραφή δεν μπορεί να αποδώσει το δέος που ένιωσα. Η γαλήνη κυριεύει όλο το χώρο. Ο κήπος στο προαύλιο με τις λεμονιές μοιάζει παραμυθένιος. Οι μουσικές απαλές νότες σε ταξιδεύουν και όπως πληροφορηθήκαμε, η ατμόσφαιρα γίνεται ακόμα πιο συναρπαστική το απογευματάκι, όταν ανάβουν τα κεράκια που είναι απλωμένα παντού σε όλο το χώρο. Κανένας θόρυβος, παρά μονάχα το πέταγμα των γλάρων επάνω από τους μολυβένιους γαλάζιους τρούλους. Ο χώρος λατρείας, το τζαμί, το οποίο δεν διαθέτει μιναρέ, διατηρημένο σε πολύ καλή κατάσταση, λίγο παρακάτω. Όσο για τα δωμάτια, τύπου κοιτώνες , με την ανατολίτικη αρχιτεκτονική τους , τους μπακιρένιους νιπτήρες, τα μαρμάρινα μπάνια και τους θόλους , σε μεταφέρουν στον κόσμο του Χίλιες και μια Νύχτες. Το ΙΜΑΡΕΤ βέβαια έγινε ξενοδοχείο μόλις το 2005. Το μνημείο χτίστηκε το 1817 από τον Μωχάμετ Αλί, τον ιδρυτή του Αιγυπτιακού κράτους και της δυναστείας της χώρας του Νείλου που κυβέρνησε μέχρι τα μέσα του 20ου αιώνα. Αυτός ανήγειρε και δώρισε το οικοδόμημα αυτό στη γενέθλια γη του την Καβάλα. Η λειτουργία του οικοδομήματος τότε σύμφωνα με τις μαρτυρίες των κατόχων του, ήταν να λειτουργήσει η αυλή του ως θρησκευτικό και εκπαιδευτικό κέντρο. Υπήρχαν δηλαδή οι μεντρεσέδες-μουσουλμανικά ιεροδιδασκαλεία- και ένα μεκτέμπ –πρωτοβάθμιο σχολείο. Αργότερα μάλιστα ήταν και πτωχοκομείο, αφού έδινε τροφή σε όσους την αναζητούσαν. Μετά την Μικρασιατική καταστροφή πολλοί πρόσφυγες βρήκαν εδώ τροφή. Το μνημείο είχε εγκαταλειφτεί και αφέθηκε για πολλά χρόνια ερημωμένο, σχεδόν σε άθλια κατάσταση όπως περιγράφουν αυτοί που το ήξεραν».

 

 

ΚΟΜΟΤΗΝΗ.Αξιόλογο κτίσμα με ιστορική και αρχιτεκτονική αξία, που βρίσκεται στα δυτικά της οδού Φιλικής Εταιρείας. Σύμφωνα με παλιά τοπική παράδοση στο σημείο αυτό υπήρχε ναός της Αγίας Σοφίας, που πιθανότατα ταυτίζεται με το μετόχι της Σιμωνόπετρας του Αγίου Όρους, το οποίο μνημονεύεται στο χρυσόβουλο του Σέρβου ηγεμόνα Ιωάννη Ούγγλεση (1370). Φαίνεται ότι τμήματα του ναού ενσωματώθηκαν στο κτίσμα του Ιμαρέτ (Πτωχοκομείο) που ίδρυσε στην Κομοτηνή ο πορθητής της, εξισλαμισμένος χριστιανός, Γαζί Εβρενός Μπέη (1363). Μάλλον πρόκειται για έργο των Ελλήνων χτιστών. Η λειτουργία του Ιμαρέτ συνεχίστηκε μέχρι το 1913. Σήμερα ανήκει στην Ιερά Μητρόπολη Μαρώνειας και Κομοτηνής με μέριμνα της οποίας εκτελέστηκαν εργασίες αναστήλωσης, ανάδειξης και αξιοποίησης του μνημείου, καθώς και διαμόρφωσης του περιβάλλοντος χώρου. Μετά την ολοκλήρωσή στεγάστηκε σ’ αυτό το Εκκλησιαστικό Μουσείο της πόλης.

 

 

ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ. Ένα υπέροχο μνημείο, το οποίο έχει μετατραπεί σ’ ένα υπέροχο εκθεσιακό χώρο. Έτσι περιγράφουν οι επισκέπτες το μνημείο αυτό, που και στην συμπρωτεύουσα, έχει αξιοποιηθεί κατά τον καλύτερο τρόπο.

Γράφει χαρακτηριστικά η ζωγράφος Μαρίνα Φωκίδη: «Επέλεξα σκόπιμα το Αλατζά Ιμαρέτ ως χώρο που θα φιλοξενήσει την προσωπική μου επιμέλεια, ένα μικρό σκέλος  στο κυρίως πρόγραμμα- (εφόσον ο καθένας μας είχε και αυτό το καθήκον πέρα από την κοινή μας καλλιτεχνική διεύθυνση) Για εμένα αποτελεί έναν χώρο συμβολικής αντίθεσης που σχηματίστηκε στην παιδική μου συνείδηση -σχηματισμένη κάπου ανάμεσα στην ανατολίτικη ψυχή και τον δυτικό ορθολογισμό. Το Αλατζά Ιμαρέτ, το άλλοτε φημισμένο, πολύχρωμο τζαμί και πτωχοκομείο του 15ου αιώνα με τον πιο εντυπωσιακό μιναρέ της πόλης, από όπου πήρε και το όνομά του, μοιάζει σήμερα, κοιτάζοντάς το εξωτερικά, σχεδόν εγκαταλελειμμένο. Δεν είναι μόνιμα ανοικτό όπως τα μνημεία -λειτουργεί περιστασιακά ως εκθεσιακός χώρος. Η φήμη όμως δημιουργεί το δικό της μονοπάτι. Αυτό το είδα ξεκάθαρα όσες φορές περίμενα τον φύλακα να ανοίξει τις πόρτες κατά τη διάρκεια της εγκατάστασης. Σε λιγότερο από μια ώρα την καλοκαιρινή περίοδο, τουρίστες από όλον τον κόσμο, έκαναν τον κόπο να έρθουν σε αυτήν την κρυμμένη πυκνο-κατοικημένη περιοχή της πόλης, για να επισκεφτούν το Αλατζά Ιμαρέτ. Όχι τυχαία: γνώριζαν καλά περί τίνος πρόκειται. Δυστυχώς, συναντούσαν τις πόρτες κλειστές και τους εξωτερικούς τοίχους ζωγραφισμένους με γκράφιτι. Παρ’ όλα αυτά, ήταν (αν και όχι απόλυτα) ευτυχείς που κατάφεραν να φτάσουν στην αυλή του και ήταν πρόθυμοι να μοιραστούν ιστορίες για το μνημείο. Πέρα από τους παππούδες μου, ένας Αμερικάνος ήταν αυτός που μου έδωσε λεπτομερείς πληροφορίες για την αρχιτεκτονική και την ιστορία του».

 

Ας προβληματίσουν οι συγκρίσεις…

 

Του

ΚΩΣΤΑ ΓΚΕΤΣΗ

 

Θα πει ο καθένας πως δεν είναι και το καθοριστικό νέο, η κατάσταση που βρίσκεται σήμερα το Ιμαρέτ στην Άρτα. Όλα τα μνημεία μας, με την ίδια αναισθησία αντιμετωπίζονται απ’ όλους τους παράγοντες. Απ’ το Γεφύρι μέχρι την Παναγία των Βλαχερνών και απ’ το Κάστρο μέχρι την Αγία Θεοδώρα, η κατάντια είναι εμφανής, θα λέγαμε είναι η εικόνα όσων αναλαμβάνουν να μας εκπροσωπήσουν, αλλά έχουν άλλα στο μυαλό τους.

Όμως η αντίθεση, πάντα δημιουργούσε και δημιουργεί προβληματισμό. Και ίσως προκαλεί και το φιλότιμο… Μ’ αυτούς που μπλέξαμε στην περιοχή μας, η μόνη ελπίδα να γίνει κάτι είναι το φιλότιμο των πολιτών, που πρέπει να κινητοποιηθούν, να απαιτήσουν και να πετύχουν κάποια βήματα μπροστά. Διαφορετικά, με την λογική μοιρολατρίας ότι «στην Άρτα δεν γίνεται τίποτα», θα αντιμετωπίζουμε τα πράγματα και δεν θα έχουμε καμία προσδοκία.

Αλήθεια, τι παραπάνω έχει η Καβάλα και το δικό της μνημείο Ιμαρέτ, το κατέστησε σημείο αναφοράς όχι μόνο της πόλης, αλλά ολόκληρης της Βόρειας Ελλάδας; Δεν χρειάζονται ιδιαίτερες γνώσεις, για να απαντήσει κανένας στο ερώτημα αυτό. Η Καβάλα, φαίνεται πως έχει παράγοντες που τολμούν και μέσα απ’ την τόλμη τους βγαίνει το καλύτερο. Βεβαίως κάτι λείπει απ’ τους παράγοντες της μακεδονικής πόλης, που είναι εν επαρκεία στην Άρτα. Οι παράγοντες, που βλέπουν ως προσφορά την δική τους βόλεψη και μόνο.

Γιατί να μην το πούμε; Σιγά μην κάτσει να προβληματιστεί ο Παπαλέξης και ο Βλάρας, να δουν τι μπορεί να σημαίνει για την Άρτα, η αξιοποίηση και προβολή του Ιμαρέτ, κατά τα πρότυπα των άλλων πόλεων, που τα παρουσιάζουμε σήμερα. «Αμμοχάλικο στους αγροτικούς δρόμους, γιατί εκεί είναι η ψήφοι»! Αυτή είναι η θεωρία τους. Όπως και όσων προηγήθηκαν σε θέσεις ευθύνης και δεν θέλησαν να συνδέσουν το όνομά τους και την πορεία τους, με κάποια μεγάλη προσπάθεια κι ένα σημαντικό αποτέλεσμα.

Άχαρος ο ρόλος του γραφιά. Είναι υποχρεωμένος να θυμίζει σε κάθε λογής αρμόδιο, όσα ο πολίτης, με κάθε τρόπο συζητάει και αναδεικνύει. Το κάνουμε με ευχαρίστηση, γιατί η ικανοποίησή μας, είναι το σχόλιο του απλού πολίτη, που με κάθε ευκαιρία μας παροτρύνει να αναδεικνύουμε τα σοβαρά και μεγάλα θέματα. Και δεν μας πτοούν, οι περίεργες απόψεις κάποιων εγκάθετων, που θέλουν την επιμονή μας, να αναζητήσουμε το καλύτερο, να την βαφτίζουν εμπάθεια. Άντε να μην δείχνουμε ευαισθησία, για τόσο σοβαρά θέματα, για να είμαστε αρεστοί στους εγκάθετους, που έχουν επιλέξει να παίρνουν λίγο απ’ την βόλεψη του Παπαλέξη και άλλων ομοίων του.

Για το Ιμαρέτ τώρα. Δεν το αφήνουμε έτσι το θέμα. Με κάθε ευκαιρία, θα το θυμίζουμε. Δεν έχουμε τι άλλο να κάνουμε.

Γνώμη Άρτας