Ζωής γνωμικά (Ντόντης Ιωάννης.Δημοτικός Σύμβουλος δήμου Πωγωνίου)

ΑΝ  

(R. Kipling)

Αν να κρατάς μπορείς το λογικό σου όταν γύρο σου όλοι
το ' χουνε χαμένο και ρίχνουνε γι' αυτό το φταίξιμο σε σένα,
Αν να εμπιστεύεσαι μπορείς τον εαυτό σου,
όταν για σένα αμφιβάλλουν όλοι, αλλά να βρίσκεις ελαφρυντικά ακόμα και για την αμφιβολία τους αυτή,
Αν να προσμένεις το μπορείς δίχως από την προσμονή ετούτη ν' αποσταίνεις,
ή Αν και σε συκοφαντούν εσύ να μη βυθίζεσαι στο ψέμα,
ή Αν και σε μισούν το μίσος μέσα σου να μην αφήσεις να φουντώνει,
κι ωστόσο να μην δείχνεσαι πάρα πολύ καλός κι ούτε με πάρα πολλή σοφία να μιλάς,
Αν να ονειρεύεσαι μπορείς δίχως το όνειρο να κάνεις δάσκαλό σου,
Αν να στοχάζεσαι μπορείς δίχως να κάνεις το στοχασμό σκοπό σου,
Αν το μπορείς το Θρίαμβο και την Καταστροφή να αντικρίσεις
και σε αυτούς τους δυο αγύρτες όμοια να φερθείς,
Αν να ακούς αντέχεις την αλήθεια που εσύ είχες ειπωμένη
από πανούργους νοθευμένη ώστε παγίδα για τους άμυαλους να γίνει,
ή να θεωρείς όλα αυτά οπού 'χεις της ζωή σου αφιερώσει, τσακισμένα,
και πάλι ν' αρχινάς να τα στυλώνεις με εργαλεία φαγωμένα,
Αν να στοιβάζεις το μπορείς σ' ένα σωρό όλα εκείνα που 'χεις κερδισμένα.
Και όλα να τα παίξεις κορόνα γράμματα μεμιάς,
και να χάσεις, και κείθε που έχεις ξεκινήσει πάλι ν' αρχινήσεις
κι ούτε μπορείς καρδιά και νεύρα και μυώνες ν' αναγκάσεις
πάλι να σου δουλέψουνε κι ας είναι από καιρό αφανισμένα,
κι έτσι ολόρθος να κρατιέσαι μόλο που τίποτα
δε έχει μέσα σου απομείνει
εξόν από τη θέληση που τους μηνά: «Βαστάτε!»
Αν να μιλάς μπορείς με το λαό κι ωστόσο να κρατάς την αρετή σου,
με βασιλιάδες όντας μη χάνοντας το απλό το φέρσιμό σου,
Αν μήτε εχθροί μήτε και φίλοι ακριβοί μπορούν να σε πληγώσουν,
Αν όλοι οι άνθρωποι σε λογαριάζουν, όμως πάρα πολύ κανένας,
Αν το μπορείς την ώρα που ο θυμός σου θέλει να ξεσπάσει να κρατηθείς νηφάλιος
και την γαλήνη σου την πρώτη να ξαναβρείς, δικιά σου τότε θα ' ναι η Γη
κι όλα εκείνα που κατέχει, και ό,τι αξίζει πιο πολύ-
Άντρας σωστός τότε θε να 'σαι, γιε μου!

Στους Μεταγενέστερους           

Bertolt Brecht(1898 - 1956)

I.

Ζω πράγματι στον μεσαίωνα!
Ο άδολος λόγος είναι παραλογισμός. Ένα λείο μέτωπο είναι εχέγγυο μιας σκληρής καρδιάς. Εκείνος που γελά δεν έχει ακόμα ακούσει τη φοβερή είδηση.

Αχ, σε τι καιρούς ζούμε όταν το να μιλάς για δέντρα είναι σχεδόν έγκλημα
Γιατί είναι ένα είδος σιωπής η αδικία!
Και αυτός που διασχίζει ήρεμα το δρόμο,δεν είναι μακριά από τους φίλους του σε μπελάδες;

Είναι αλήθεια: Κερδίζω τα προς το ζειν
Αλλά, πιστέψτε με, είναι μόνο από τύχη.
Τίποτα απ'όσα κάνω μου δίνει το δικαίωμα να φάω τη μερίδα μου.
Από τύχη την γλύτωσα. (Αν μ'αφήσει η τύχη μου είμαι χαμένος)

Μου λένε: φάε και πιες.
Να χαίρεσαι που τα έχεις!
Αλλά πως μπορώ να φάω και να πιώ όταν το φαγητό μου έχει αρπαχθεί από τους πεινασμένους
Και το ποτήρι με το νερό μου ανήκει στους διψασμένους;
Και όμως τρώω και πίνω.

Θα ήθελα ευχαρίστως να είμαι σοφός.
Τα αρχαία βιβλία μας λένε τι είναι σοφία:
Αποφύγετε τις συγκρούσεις του κόσμου
Ζήστε το λίγο χρόνο σας φοβούμενοι κανένα χωρίς να χρησιμοποιείτε βία

Ανταποδίδοντας καλό για το κακό.
Όχι η εκπλήρωση της επιθυμίας αλλά η λησμοσύνη περνιέται για σοφία.
Δεν μπορώ να κάνω κανένα από τα παραπάνω:
Ζω πράγματι στο μεσαίωνα!

ΙΙ.

Στις πόλεις ήρθα σε μια εποχή αναταραχής που τις κυβερνούσε η πείνα.
Κατοίκησα με τους ανθρώπους την εποχή της ταραχής και μετά έλαβα μέρος στην εξέργεση τους.
Έτσι πέρασα τον καιρό που μου δόθηκε σ'αυτή τη Γη.

Έφαγα τα δείπνα μου ανάμεσα σε μάχες, ξάπλωσα να κοιμηθώ ανάμεσα σε δολοφόνους, δεν μ'ενδιέφερε και πολύ η αγάπη και για τις ομορφιές της φύσης είχα λίγη υπομονή.
Έτσι πέρασα τον καιρό που μου δόθηκε σ'αυτή τη Γη.

Όλοι οι δρόμοι της πόλης οδηγούσαν σε βάλτους τον καιρό μου, η ομιλία μου με πρόδωσε στους χασάπηδες.
Λίγα μόνο μπορούσα να κάνω αλλά χωρίς εμένα αυτοί που κυβερνούσαν θα μπορούσαν να κοιμηθούν τόσο εύκολα: αυτό ήταν που ήλπιζα.
Έτσι πέρασα τον καιρό που μου δόθηκε σ'αυτή τη Γη.

Οι δυνάμεις μας ήταν μικρές και ασήμαντες, ο στόχος μας ήταν κάπου μακριά καθαρός στα βλέμματα μας, αν και για μένα προσωπικά, ανέφικτος.
Έτσι πέρασα τον καιρό που μου δόθηκε σ'αυτή τη Γη.

ΙΙΙ.

Εσείς που θα αναδυθείτε στην επιφάνεια από τις πλημμύρες που μας σάρωσαν και μας πνίξανε όλους
πρέπει να σκεφτείτε, όταν μιλάτε για τις αδυναμίες μας τους καιρούς του σκοταδιού,
ότι δεν είχατε να αντιμετωπίσετε: Μέρες όπου είχαμε συνηθίσει να αλλάζουμε χώρες πιο συχνά από παπούτσια,μέσα από την πάλη των τάξεων απελπισμένοι για το ότι υπήρχε μόνο αδικία και όχι οργή.Ακόμα και έτσι συνειδητοποιήσαμε ότι το μίσος της καταπίεσης παρ'όλα αυτά παραμορφώνει τα χαρακτηριστικά,ότι ο θυμός στην αδικία παρ'όλα αυτά τις φωνές ανυψώνει και ασχημίζει.
Ω εμείς, οι οποίοι επιθυμούσαμε να θέσουμε τα θεμέλια για ειρήνη και φιλικότητα,δεν μπορούσαμε ποτέ να είμαστε φιλικοί.Και στο μέλλον όταν πλέον οι άνθρωποι δεν θα εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν ο ένας τον άλλο σαν ζώα,να μας αναπολείς με επιείκεια.

θέλεις να λέγεσαι άνθρωπος

 Τάσος Λειβαδίτης (1950)

 Αν θέλεις να λέγεσαι άνθρωπος δεν θα πάψεις ούτε στιγμή ν' αγωνίζεσαι για την ειρήνη και

για το δίκαιο.

Θα βγεις στους δρόμους, θα φωνάξεις, τα χείλια σου θα ματώσουν απ' τις φωνές το πρόσωπό σου θα ματώσει από τις σφαίρες - μα ούτε βήμα πίσω.

Κάθε κραυγή σου μια πετριά στα τζάμια των πολεμοκάπηλων

Κάθε χειρονομία σου σα να γκρεμίζει την αδικία.

Και πρόσεξε: μη ξεχαστείς ούτε στιγμή.

Έτσι λίγο να θυμηθείς τα παιδικά σου χρόνια αφήνεις χιλιάδες παιδιά να κομματιάζονται την ώρα που παίζουν ανύποπτα στις πολιτείες μια στιγμή αν κοιτάξεις το ηλιοβασίλεμα αύριο οι άνθρωποι θα χάνουνται στη νύχτα του πολέμου έτσι και σταματήσεις μια στιγμή να ονειρευτείς εκατομμύρια ανθρώπινα όνειρα θα γίνουν στάχτη κάτω από τις οβίδες.

Δεν έχεις καιρό δεν έχεις καιρό για τον εαυτό σου αν θέλεις να λέγεσαι άνθρωπος.

 Αν θέλεις να λέγεσαι άνθρωπος μπορεί να χρειαστεί ν' αφήσεις τη μάνα σου, την αγαπημένη

ή το παιδί σου.

Δε θα διστάσεις.

Θ' απαρνηθείς τη λάμπα σου και το ψωμί σου

Θ' απαρνηθείς τη βραδινή ξεκούραση στο σπιτικό κατώφλι για τον τραχύ δρόμο που πάει στο αύριο.

Μπροστά σε τίποτα δε θα δειλιάσεις κι ούτε θα φοβηθείς.

Το ξέρω, είναι όμορφο ν' ακούς μια φυσαρμόνικα το βράδυ,να κοιτάς έν' άστρο, να ονειρεύεσαι

είναι όμορφο σκυμμένος πάνω απ' το κόκκινο στόμα της αγάπης σου

Να την ακούς να σου λέει τα όνειρα της για το μέλλον.

Μα εσύ πρέπει να τ' αποχαιρετήσεις όλ' αυτά και να ξεκινήσεις γιατί εσύ είσαι υπεύθυνος για όλες τις φυσαρμόνικες του κόσμου,για όλα τ' άστρα, για όλες τις λάμπες και για όλα τα όνειρα αν θέλεις να λέγεσαι άνθρωπος.

 Αν θέλεις να λέγεσαι άνθρωπος μπορεί να χρειαστεί να σε κλείσουν φυλακή για είκοσι ή και περισσότερα χρόνια μα εσύ και μες στη φυλακή θα θυμάσαι πάντοτε την άνοιξη, τη μάνα σου και τον κόσμο.

Εσύ και μες απ' το τετραγωνικό μέτρο του κελιού σου θα συνεχίσεις τον δρόμο σου πάνω στη γη .

Κι' όταν μες στην απέραντη σιωπή, τη νύχτα θα χτυπάς τον τοίχο του κελιού σου με το δάχτυλο

απ' τ' άλλο μέρος του τοίχου θα σου απαντάει η Ισπανία.

Εσύ, κι ας βλέπεις να περνάν τα χρόνια σου και ν' ασπρίζουν τα μαλλιά σου δε θα γερνάς.

Εσύ και μες στη φυλακή κάθε πρωί θα ξημερώνεσαι πιο νέος

Αφού όλο και νέοι αγώνες θ' αρχίζουνε στον κόσμο αν θέλεις να λέγεσαι άνθρωπος.

 Αν θέλεις να λέγεσαι άνθρωπος

θα πρέπει να μπορείς να πεθάνεις ένα οποιοδήποτε πρωινό.

Αποβραδίς στην απομόνωση θα γράψεις ένα μεγάλο τρυφερό γράμμα στη μάνα σου

Θα γράψεις στον τοίχο την ημερομηνία, τ' αρχικά του ονόματος σου και μια λέξη : Ειρήνη σα να 'γραφες όλη την ιστορία της ζωής σου.

Να μπορείς να πεθάνεις ένα οποιοδήποτε πρωινό να μπορείς να σταθείς μπροστά στα έξη ντουφέκια σα να στεκόσουνα μπροστά σ' ολάκαιρο το μέλλον.

Να μπορείς, απάνω απ' την ομοβροντία που σε σκοτώνει εσύ ν' ακούς τα εκατομμύρια των απλών ανθρώπων που τραγουδώντας πολεμάνε για την ειρήνη.

 Αν θέλεις να λέγεσαι άνθρωπος.

 ΚΑΡΛΟΣ ΑΟΥΓΚΟΥΣΤΟ ΛΕΟΝ

(BENEZOYEΛΑ)


Χάνεσαι συχνά στην καθημερινότητα της ζωής και θα ‘λεγε κανείς πως πια δεν υπάρχεις. 
Κι όμως, όποιος σ' αφήνει για την αγάπη εκείνης μπορεί και να ‘ρχεται κοντύτερα σου. 
Τί να σαι, αλήθεια, Ποίηση, τι να ‘σαι, κέντρο του κόσμου, σπλάχνο της αγάπης, 
ίνα της ηδονής ή νεύρο για τον πόνο;

Κι αν δεν ακούς τη φωνή μου, κι αν δε με βλέπεις σιμά σου. δε βρίσκουμε μακριά σου, γιατί ‘μαι με το γιό μου, τη γυναίκα, την αγάπη, τη δουλειά, το χωριό μου και τον σκληρό αγώνα για το καθημερνό μου.

Μ' αλήθεια, πες, τι να ‘σαι παρά φωνή των σπλάχνων, των ανθρώπων σφυγμός και της ζωής το πρόσωπο;

II
Σ' έχω συχνά απαντήσει στην ταραχή και την αντάρα. Εκεί βοούσες.

Σ' έχω συχνά απαντήσει στο κλάμα και τον οδυρμό. Εκεί βογκούσες.

Σ' έχω απαντήσει στου αδικημένου την καλύβα.Εκεί πονούσες.

Σ' έχω απαντήσει στο σπάραγμα κάθε στιγμής,την κάθε μέρα.

III
Ποτέ μου δεν κατάφερα να σ' αγαπήσω ξένοιαστος.
Ποτέ μου δεν κατάφερα να σε κοιτάξω ατάραχος,σαν τον ζωγράφο το μοντέλο του.
Πάντοτε εγώ βιαζόμουνα σαν τον δαιμονισμένο και πάντα εσύ με προσπερνούσες.
Στο ποτάμι είτε στον κάμπο,στην πηλάλα είτε στο αρμένισμα,στις πιο γαλήνιες μου στιγμές
και στις βαθιές μου ταραχές πάντοτε συ προπορευόσουν.
Τ' ορμητικό κατέβασμα σου ποτάμι ανθρώπινο και γω κοντά σου με το λαχανισμένο τρέξιμο μου
ποτέ δεν πρόλαβα να φτάσω.

IV
Θαύμα πού αναγεννιέσαι, Ποίηση,πού στου προπάππου μου λουλούδισες τα χείλη και τώρα εντός μου ξανανθίζεις,όμοια, σαν τη ζωή, θα ζεις αιώνια γιατί όμοια κυματίζεις σαν κι αυτή.

Όσα τραγούδησε ο παππούς μου με τη σειρά μου τραγουδώ.
Όμως εγώ πια δεν θωρώ με δικά του μάτια τα στάχια, πού έχουν γίνει σκόνη και τις μορφές, πού θύμηση έχουν γίνει στο κύλισμα του χρόνου.

Στάχια, ποτάμι, αγάπη,για με ξαναγεννιούνται την κάθε χαραυγή,όταν του ξύπνου ανοίγει το λουλούδι. 
Μάτια εγγονού κοιτάζουν τ' απογόνια του σπόρου, πού σήμερα είναι χώμα.
Και ξεχασμένη μια αίσθηση ξαναφουντώνει μέσα μου 
με αγνώριμην ορμή.

Το κείμενο είναι του: Ντόντη Ιωάννη.(Δημοτικός Σύμβουλος του δήμου Πωγωνίου)