Μέσα από την προσπάθεια ενός συμπατριώτη μας Ιατρού κ.Αναστάσιου Μηλιώνη η ιστορία του Πωγωνίου και
της υπόλοιπης λάκκας φρεσκάρει την μνήμη μας και σκουντάει την συνείδησή μας.
Αναλυτικά το άρθρο
Εκδόθηκε εργασία με ενδιαφέροντα άγνωστα ιστορικά στοιχεία όχι μόνο της Λάκκας Πωγωνίου αλλά και όλης της Ηπείρου σε μια πολύ επώδυνη για τους προγόνους μας χρονική περίοδο.
Πάντα ο άνθρωπος έβλεπε με περιέργεια όσα θαυμάσια συνέβαιναν γύρω του και προσπαθούσε να κατανοήσει τους νόμους που καθοδηγούσαν την εξέλιξή τους. Με ερευνητική προσπάθεια των επιστημόνων έγινε κατανοητό πως λειτουργεί ο κόσμος μας από το μικρόκοσμο μέχρι το αχανές σύμπαν. Πολλές προσπάθειες έμειναν άκαρπες, άλλες όμως έδωσαν εντυπωσιακά αποτελέσματα.
Η έρευνα είναι μια σαγηνευτική αναζήτηση της αλήθειας. Επαληθεύει ή απορρίπτει παραδοχές και ανακαλύπτει μυστικά, ανοίγοντας νέες προοπτικές στην καθημερινή μας ζωή. Κατά τη γνωστή ρύση του Churchil «Όσο πιο πολύ πάμε στο παρελθόν, τόσο πιο μακριά στο μέλλον μπορούμε να δούμε». Σε αυτή την αρχή βασίστηκε η έρευνα για το παρελθόν της περιοχής. Ειδικός δεν είμαι και δυσκολεύτηκα να αποφασίσω αν έπρεπε να ασχοληθώ με το θέμα και μετά να το παρουσιάσω. Στο χώρο που γεννήθηκα και έζησα τα παιδικά χρόνια, πολλά μου κινούσαν την περιέργεια. Από που ανάβλυζε το νερό που έπινα, από που φυσούσε ο αέρας που ανάπνεα, από που έρχονταν τα γράμματα, τι βρισκόταν κάτω από χαλάσματα, γιατί χτυπούσαν οι καμπάνες, γιατί έκαιγαν κεριά μνήμης, αν οι ιστορίες που λέγονταν τα βράδια του χειμώνα στο παραγώνι ήταν παραμύθια ή ενσάρκωναν αληθινούς ήρωες. Αναρωτιόμουν τι υπήρχε πίσω από τα βουνά, που πήγαινε ο δρόμος πέρα από το ντερβένι, που ταξίδευαν τα πουλιά και τελικά ποιος ήμουν, από που ερχόμουν και πως βρέθηκα σ’ εκείνο τον πανέμορφο τόπο, γεμάτο μυστικά. Όλα για μένα ήταν πολύ παράξενα, ερωτήματα που περίμεναν απαντήσεις.
Άκουσα ιστορίες, περπάτησα μονοπάτια, αναποδογύρισα πέτρες και χαλάσματα, έσκαψα μνήμες υπερηλίκων, μάζεψα παλιές φωτογραφίες και κιτρινισμένα έγγραφα, διάβασα βιβλία Ηπειρωτών συγγραφέων και ταξίδεψα νοερά με παλιούς συντοπίτες σε μέρη μακρινά. Μάζεψα ότι υλικό υπήρχε για να συνθέσω ένα πολύχρωμο ψηφιδωτό με διάσπαρτες ψηφίδες, να μορφοποιήσω μια άμορφη μάζα πηλού σε ανθρώπινο σώμα, να του δώσω χρώμα, έκφραση και μιλιά. Η εργασία είναι αποτέλεσμα επίμονης ενασχόλησης με ένα θέμα με μεγάλη ιστορία, σκοτεινό παρελθόν και τεράστιο κοινωνικό ενδιαφέρον. Έπρεπε να βρεθεί η υπάρχουσα βιβλιογραφία και να διαχωριστεί η επιστημονικά αποδεκτή από μη τεκμηριωμένες αναφορές ή μυθεύματα. Ευτυχώς, τα σύγχρονα μέσα επικοινωνίας διευκόλυναν την ταχύτατη συγκέντρωση των πληροφοριών.
Η εργασία αυτή γράφτηκε να προσφέρει γνώσεις στην ιστορία της επαρχίας Πωγωνίου και της «Λάκκας». Εξετάστηκε η βιβλιογραφία, τα νέα δεδομένα και η σχέση τους με το παρελθόν. Το ενδιαφέρον αυξήθηκε πολύ από το γεγονός ότι για 500 χρόνια η περιοχή ήταν κάτω από τη σκληρή καταπίεση του κατακτητή, την κατάργηση κάθε έννοιας ατομικής και συλλογικής ελευθερίας, την εξουθενωτική φορολογία και την απειλή της ζωής των κατοίκων από τον κατακτητή, ληστές και άρπαγες. Είναι απορίας άξιο πως οι πρόγονοί μας, οι άνθρωποι οι οποίοι έζησαν στον ίδιο τόπο, με τις πάμπολλες δυσκολίες, τις πρωτόγονες συνθήκες διαβίωσης, κατάφεραν να επιζήσουν και να μην αφανιστούν. Είναι αξιοθαύμαστο το γεγονός ότι όχι μόνο πάλεψαν να κρατηθούν στη ζωή και φύλαξαν αλώβητες θρησκευτικές, εθνικές, κοινωνικές ή άλλες αξίες, αλλά και τις μετέφεραν αναλλοίωτες σε μας ώστε να νοιώθουμε υπερήφανοι για την καταγωγή μας.
Ιστορικός δεν είμαι και ελπίζω στην επιείκεια των ειδικών. Όταν ρώτησα αρχαιολόγο αν εγώ ιατρός και ξένος με την επιστήμη του μπορούσα να περιγράψω ένα μνημείο, μου απάντησε πως μπορούσα αρκεί η περιγραφή μου να είναι ακριβής, να παραθέσω τις βιβλιογραφικές πηγές και να αφήσω στους ειδικούς τις ερμηνείες. Ακολούθησα τη συμβουλή του. Στην αρχή μου φάνηκε εύκολη δουλειά, αλλά μετά το ενδιαφέρον του με συνεπήρε. Δεν ξέρω αν πέτυχα στο σκοπό μου ή αν δημιούργησα νέα ερωτηματικά. Όμως πιστεύω πως κάλυψα κάποια ιστορικά κενά ή τουλάχιστον κατάφερα να δώσω τη σκυτάλη σε ειδικούς για τα άλλα.
Το παρόν που ζούμε έχει τις ρίζες του στο παρελθόν, ακόμα και στο απώτερο. Αυτό είναι αλήθεια και δεν αλλάζει με τίποτα, θα μας συνοδεύει όλους και για πάντα, όποιο και να είναι. Η ιστορία επαναλαμβάνεται. Ο Αριστοτέλης, ο μεγάλος μας φιλόσοφος είχε πει «ὅμοια γάρ ὡς ἐπί τό πολύ τά μέλλοντα τοῖς γεγονόσι» (τα περισσότερα από αυτά που θα γίνουν στο μέλλον θα είναι ίδια ακριβώς με αυτά που έγιναν στο παρελθόν). Είναι ανώφελο να διερευνούμε μακρινούς «γαλαξίες», όταν δεν γνωρίζουμε ποιοι είμαστε, από που ερχόμαστε και που πάμε. Είναι αυταπάτη να πιστεύουμε ότι ένα δένδρο χωρίς βαθιές ρίζες θα συνεχίζει να μας δροσίζει με το φύλλωμά του τις «καυτερές» καλοκαιρινές μέρες. Λαός χωρίς μνήμες, χωρίς παρελθόν, χωρίς παράδοση και ιστορία είναι καταδικασμένος να πέσει στη λήθη του χρόνου, στην ανυπαρξία.
Κλείνοντας, θέλω ιδιαίτερα να επισημάνω ότι η εργασία αυτή αποτελεί μια ελάχιστη έκφραση μνήμης σε όσους πέρασαν πριν από μας, έζησαν παντελώς άγνωστοι, πολέμησαν για μας, τραγούδησαν για μας, αλλά και μέγιστος φόρος τιμής σε όσους υπέστησαν τα πάνδεινα, αγωνίστηκαν με αυταπάρνηση και θυσιάστηκαν για να απολαύσουμε εμείς ότι εκείνοι αιώνες ονειρεύονταν, αλλά στερήθηκαν.
Το πολυτιμότερο αγαθό της ζωής, την Ε Λ Ε Υ Θ Ε Ρ Ι Α!
Με πατριωτικούς χαιρετισμούς
ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΜΗΛΙΩΝΗΣ
Ιατρός
Δρ. Παν/μίου Αθηνών
